Walther Ploos van Amstel: ”Van symmetrische naar asymmetrische vijanden”

Het speelveld waarin transporteurs en logistieke dienstverleners zich bewegen, is drastisch aan het veranderen. De concurrentie verandert van symmetrische vijanden die je kent naar asymmetrische vijand die overal kan zitten en uit onverwachte hoek innovatief inspeelt op vragen van klanten.

De Rus is een klassiek voorbeeld van een  betrouwbare vijand. Je wist waar hij zich bevond. Hij vocht met dezelfde middelen, spelregels en tactieken als wij. Een symmetrisch conflict waar decennialang oplossingen voor zijn bedacht. Vandaag de dag hebben we te maken met een onbetrouwbare vijand die in ondergrondse netwerken effectief opereren met ongebruikelijke middelen. Dan werken traditionele oplossingen niet en moet je snel moet kunnen reageren. Bijvoorbeeld slimme Oost-Europeanen die via transportmarktplaatsen op het internet aan de haal gaan met ladingen. Of kijk naar kantoorleverancier Staples, die wordt links ingehaald door iPad en rechts door prijsvechter Amazon. En gaan grote ketenregisseurs als Mercedes-Benz European Transport Services, Google Retail of TomTom Travel Services het wereldwijde speelveld domineren? 

symmetrisch

Symmetrie

Bedrijven kijken bij hun strategie en beleid vooral naar hun lokale concurrenten. De winkel naast de deur. De kantoorleverancier met hetzelfde assortiment. De transporteur die voor dezelfde verladers rijdt. Bij Defensie noemen ze zo’n situatie een symmetrisch conflict. De partijen in het veld vechten met vergelijkbare middelen en spelregels. Oorlogsvoering was tot aan de Tweede Wereldoorlog voorspelbaar. Defensie kent vandaag echter vooral asymmetrische conflicten. 

Ondergrondse netwerken opereren in kleine autonome cellen, die uitermate effectief acteren met irreguliere middelen.Terreurorganisatie al-Qaeda is daarvan een voorbeeld. Een asymmetrisch conflict win je niet met de bekende symmetrische maatregelen. Ook niet in het bedrijfsleven. Dan is de onberekenbare vijand je steeds net te snel af. Het succes van militaire operaties wordt bepaald door de wijze waarop de krijgsmachten kunnen anticiperen op acties van andere bij het conflict betrokken partijen. Als bedrijven uitgaan van symmetrie dan is een ‘me too’ reactie vaak een ‘me too late’ reactie.

Complexiteit

Het optreden kenmerkt zich door complexiteit. Niet alleen kan de intensiteit van operaties razendsnel wijzigen. Maar ze kunnen ook op verschillende niveaus volstrekt anders zijn. Een bataljon kan een vredesoperatie uitvoeren, terwijl tegelijkertijd een paar straten verderop soldaten een gevechtsactie uitvoeren. Defensie combineert vele maatregelen om het beoogde effect te realiseren. Optreden bij asymmetrische conflicten kent onzekerheid en onvoorspelbaarheid. Je moet responsief en effectief reageren. Dit vergt een verfijnd samenspel van mensen, wapens, munitie en vooral snelle en betrouwbare informatiestromen. Snelheid en gevechtskracht zijn belangrijke doelstellingen, zowel in het plannen als het uitvoeren van de operaties. Dit allemaal binnen reactietijden van uren tot enkele dagen. 

Onverwacht

Het lastige van asymmetrische vijanden is dat ze zich niet laten voorspellen. Ze komen ineens, uit onverwachte hoek op het radar. Snel herkennen, snel een positie bepalen, snel beslissen en snel acteren is het antwoord; in legertermen Observe, Orient, Decide, and Act (OODA). Succes in de markt is afhankelijk van informatiesuperioriteit. Dat is de mate waarin informatie sneller kan worden verzameld en verwerkt dan een tegenstander dat kan. Bedrijven die deze cirkel sneller en frequenter doorlopen, behouden hun voorsprong in de markt. Managers in het bedrijfsleven kunnen van Defensie veel leren over het omgaan met vijanden uit onverwachte hoek. 

Kansen

Het klinkt bedreigend en dat is het ook als je niets doet. In een traditionele markt waarin vernieuwing wordt tegengewerkt, kan concurrentie uit onverwachte hoek innovatie brengen. Denk aan de taxiwereld en de komst van Uber. Of winkeliers die vechten tegen zondagsopenstelling, terwijl zij de ontwikkeling van webwinkels missen. Voorkom dat innovatie van buiten de sector komt en houdt gelijke tred met de trends. Zoals de toenemende verstedelijking met de opkomst van mega-steden die van invloed is op de fijnmazige, just-in-time bevoorrading vanuit distributiecentra die de stad bevoorraden met schone, stille en veilige voertuigen. Of denk aan de vergrijzing die grote consequenties heeft voor de beschikbaarheid van personeel. Met e-commerce kunnen klanten 24/7 mobiel kopen met keuze uit meerdere distributiekanalen. Door globalisering kunnen concurrenten uit de hele wereld opstaan. Schaarse grondstoffen en energiebronnen roepen bovendien ook nog om duurzame oplossingen, zoals minder vrachtwagens, minder kilometers, minder brandstof door meer efficiëntie in de keten.

Blijf dus niet langs de traditionele lijnen denken, maar ga op zoek naar nieuwe mogelijkheden en nieuwe samenwerkingsverbanden. Denk niet in producten, maar in toegevoegde waarde. Maar zorg allereerst dat je er klaar voor bent en breng je interne organisatie op volledige oorlogssterkte.Transparantie is de nieuwe norm, zodat ketenprocessen versnellen, beter op elkaar aansluiten en goedkoper worden. Zo ben je flexibel om tijdig in te spelen op nieuwe ontwikkelingen of zelfs om ze mede te bepalen. De wereld verandert in rap tempo en logistiek is dé schakel om dat allemaal mogelijk te maken. Informatiesuperioriteit is het fundament voor het snel, flexibel en vooral waardevol kunnen inspelen op kansen in de markt.

Walther Ploos van Amstel, Lector City Logistiek aan Hogeschool Amsterdam en VU Amsterdam